Sommige boeken laten je niet los. 40 Days dans le désert B van Mœbius is er zo een. Sinds de eerste publicatie in 1999 is dit kleine, woordeloze kunstboekje al vijf keer opnieuw uitgegeven, en nu komt er een zesde editie: groter van formaat, luxueuzer uitgevoerd, en aangevuld met een notitieboekje met kleurenpagina's en de originele teksten van Mœbius. Hoog tijd om uit te leggen waarom juist dit boekje zo'n hardnekkig leven leidt.

Tekenen zonder vangnet

Eind jaren negentig zet Jean Giraud, alias Mœbius, zich neer met een stapel papier en een pen. Geen scenario, geen schetsen, geen plan. Hij tekent gewoon, pagina na pagina, en laat elke tekening uit de vorige groeien. Wat eruit komt, is een reeks van veertig prenten in zwart-wit, getekend in wat hij zelf "totale improvisatie" noemt.

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Mœbius beheerste zijn pen als weinig anderen, en juist daardoor kon hij zich permitteren om de controle los te laten. Elke lijn staat er in één keer. Geen correcties, geen witte verf, geen tweede kans. Het resultaat is een zeldzaam directe kijk in het hoofd van een van de grootste striptekenaars die Europa gekend heeft.

De woestijn B

De titel is een woordspeling die alleen in het Frans werkt. "Désert B" klinkt als "des herbes", en dat is geen toeval. Rond de eeuwwisseling besluit Mœbius te stoppen met wiet roken. Het boek is, in zijn eigen woorden, een manier om zichzelf te "wieden": veertig dagen in de woestijn, zoals Christus die na zijn doop de verleidingen weerstond.

Die bijbelse echo is meer dan een knipoog. De woestijn is bij Mœbius altijd een plek van visioenen geweest, van Arzach tot De hermetische garage, en hier wordt ze het toneel van een innerlijke tocht. De verleidingen komen op hem af in de vorm van beelden, en hij tekent ze op zonder ze te veroordelen. Je ziet ze verschijnen, versmelten, verdwijnen. Alsof je meekijkt tijdens een meditatie.

De Archamane en Toto

Twee figuren lopen door het boek. De eerste is de Archamane, een onbewogen gestalte die door het landschap trekt en de chaos rondom hem met stoïcijnse rust ondergaat. De tweede is Toto, een klein totemachtig wezen dat als rode draad fungeert. Toto duikt overal op, nestelt zich in de visioenen en verbindt de prenten met elkaar.

Wie de Archamane precies is, laat Mœbius open. Een alter ego, een gids, een sjamaan in een science-fictionwoestijn. Het mooie aan het boek is dat het je die vrijheid gunt. Er is geen verhaal dat je moet volgen, alleen beelden waar je zelf betekenis in legt.

Zes edities in ruim 25 jaar

De eerste uitgave verscheen in 1999 bij Stardom, het eigen uitgevershuis van Mœbius en zijn vrouw Isabelle. Het boekje was meteen een collector's item en werd al in 2001 opnieuw uitgebracht. Latere herdrukken volgden, met als belangrijkste mijlpaal de uitgebreide editie van eind jaren 2010, waarin voor het eerst teksten van Mœbius zelf de tekeningen begeleidden. Die teksten bieden geen uitleg in de klassieke zin, eerder een paar leessleutels voor wie zich door de grafische meditatie wil laten meenemen. Er verscheen ook een genummerde luxecassette in beperkte oplage.

Dat een woordeloos kunstboek van veertig prenten zes keer herdrukt wordt, zegt iets over de aantrekkingskracht ervan. Het is geen album dat je uitleest. Het is een boek dat je opent, doorbladert, wegzet en later opnieuw oppakt.

De nieuwe editie

Voor deze zesde uitgave kiest Mœbius Production voor een groter formaat en een luxueuzere afwerking. De tekeningen krijgen zo meer ruimte, wat bij Mœbius' fijne pennenwerk geen overbodige luxe is: elke lijn telt, en op groter formaat zie je pas hoeveel er in één prent gebeurt. Het boek wordt aangevuld met een notitieboekje met kleurenpagina's en de originele teksten van Mœbius.

Het boek is Franstalig, maar dat is bij dit werk nauwelijks een drempel. De tekeningen spreken voor zich, en de teksten zijn kort en poëtisch.

Voor wie?

Voor Mœbius-liefhebbers is dit een vanzelfsprekende aankoop, zeker wie de vorige edities gemist heeft of nu pas kennismaakt met zijn werk. Maar ook wie gewoon houdt van tekenkunst, van zwart-witillustratie of van boeken die je mag lezen zoals je wil, vindt hier iets bijzonders. Het is een van de meest persoonlijke werken die Mœbius ooit maakte, en misschien daarom ook een van de meest bekeken.

De nieuwe editie van 40 Days dans le désert B is binnenkort beschikbaar bij Stripweb: bekijk & bestel. Wie de vorige uitgave wil bekijken, vindt die hier.