BlackJack  is een Frans-Belgische stripreeks die volledig werd geschreven, getekend én ingekleurd door Steve Cuzor, en vanaf 1999 bij Casterman verscheen. De reeks telt vier delen (Blue Bell, Laura, Schoppen Hart, Alfonso), later samengebracht in één integrale uitgave.

De serie situeert zich in het genre van de historische misdaaddrama’s, met een sterke avontuurlijke inslag, tegen de achtergrond van de Drooglegging en de bende Oorlogen in New York.

Naast BlackJack tekende Steve Cuzor nog andere indrukwekkende strips, zoals Een ster van zwart katoen, O’Boys en De strijd van Henry Fleming, die zijn voorkeur voor sterke, geschiedkundige verankerde verhalen alleen maar bevestigen.

Inhoud: intrige en universum

Historische context

Het verhaal speelt zich af in Brooklyn in 1929, aan de vooravond van de Grote Depressie. Om de fiscus te ontwijken, verbergt Al Capone een deel van zijn fortuin – miljoenen dollars in contanten – door het toe te vertrouwen aan een handlanger, Toto Moreno, een maffiabaas van Siciliaanse afkomst.

In dit decor van sociale miserie, alcoholverbod, corrupte politie en afrekeningen volgt de strip een bende straatkinderen die gewoon proberen te overleven.

Startpunt van het verhaal

Een groepje kinderen – Alfonso, Peanuts, Vitto en Grenouille – doet klusjes voor de onderwereld: ze brengen smeergeld rond en bezorgen boodschappen voor rekening van Toto Moreno. Door hun voortdurende aanwezigheid in de achterbuurten vangen ze per toeval het geheim op van Capones verborgen fortuin.

Vanaf dat moment worden ze doelwitten: ze weten iets wat ze nooit hadden mogen horen.

De reeks wisselt scènes van vlucht en achtervolging af met flashbacks en meer intieme momenten, waarin de lezer de dromen, angsten en broze loyaliteiten van deze kinderen voelt, die in een ultragewelddadige wereld van volwassenen zijn terechtgekomen.

Opbouw van de delen

Zonder elk album in detail te bespreken, kan je de vier delen ongeveer zo samenvatten:

• Deel 1 – Blue Bell
  Kennismaking met de troosteloze wijk in Brooklyn, de kinderbende, Toto Moreno en de maffiamolen. Het geheim rond Capones fortuin wordt opgezet.

  

• Deel 2 – Laura
  Diepere introductie van Laura, de dochter van Sam, een hotelier die in dubieuze zaakjes met de maffia verzeild is geraakt. De emotionele relaties worden complexer terwijl het geweld toeneemt.

  

• Deel 3 – L’As de cœur
  De kinderen zijn op de vlucht, Alfonso wordt ten onrechte van moord beschuldigd en de klopjacht wordt intenser. De reeks schuift duidelijk op naar de sfeer van een uitgesproken film noir.

  

• Deel 4 – Alfonso
  Afsluiting van de verhaallijn: de draden rond Capones geld, loyaliteit, verraad en verloren kindertijd komen samen en vinden hun ontknoping.

  

De integrale uitgave van 2009 bundelt deze vier delen in één band.

Tekenwerk en mise-en-scène

Steve Cuzor verzorgt bij BlackJack scenario, tekeningen én kleuren helemaal zelf, wat zorgt voor een zeer sterke visuele en narratieve coherentie.

Uit recensies komen een aantal punten telkens terug:

• Zeer filmisch tekenwerk
  Lezers benadrukken vaak de “cinematische” découpage, met kadreringen die duidelijk geïnspireerd zijn door grote gangsterfilms, in het bijzonder Once Upon a Time in America. Dat versterkt de onderdompeling in het New York van de Prohibition.

  

• Inktwerk en kleuren met “retro”-toets
  De inkleuring en de gekozen kleurenpaletten creëren een licht sepia, “vintage” sfeer maar toch zijn er afwisselend wat felle kleurenschakering ( vinden we), die perfect past bij het jaar 1929 en de donkere toon van het verhaal. Verschillende commentatoren spreken van een echte retrolook die de reeks onderscheidt van andere misdaadstrips.

• Zorgvuldig uitgewerkte decors
  De stedelijke decors – dokken, steegjes, aftandse hotels en stations – zijn zeer gedetailleerd, waardoor het verhaal stevig in een geloofwaardige realiteit wordt verankerd, al zijn er hier en daar duidelijke knipogen naar bekende filmische referenties.

Belangrijkste thema’s

Kindertijd en criminaliteit

In het hart van BlackJack ligt de tegenstelling tussen de veronderstelde onschuld van kinderen en de harde wereld van de maffia. Deze kinderen zitten, op hun eigen schaal, al gevangen in mechanismen van macht, overleven en geweld. De grens tussen spel, onbezonnenheid en georganiseerde misdaad is flinterdun, wat de reeks een sterke, tragische dimensie geeft.

Sociale miserie en noodlot

Het Brooklyn van 1929 dat Cuzor tekent, is een gesloten universum waarin armoede de personages lijkt te dwingen tot extreme keuzes. Capones verborgen geld verschijnt tegelijk als een mogelijke redding én als een vloek, die de woede van gangsters én autoriteiten over hen afroept.

Loyaliteit, verraad en gekozen familie

Binnen de kinderbende, in de relatie met Laura en via de dubbelzinnige banden met volwassenen (Toto Moreno, Sam enz.) onderzoekt de reeks voortdurend de vraag naar loyaliteit: hoe ver ga je om je vrienden, je “clan”, trouw te blijven als het om overleven gaat?

De kinderen vormen een soort vervangfamilie, maar die familie staat voortdurend onder druk en wordt meedogenloos op de proef gesteld.

Ontvangst en lezersreacties

• Sommige lezers benadrukken dat de reeks sterker wordt naarmate ze vordert, en prijzen vooral het laatste deel als een sterke en bevredigende afronding van het verhaal.

In veel commentaren worden vooral naar voren geschoven:

• het uitstekende grafische werk,

• de zeer meeslepende sfeer,

• de goed opgebouwde dramatische spanning.

De meer kritische of genuanceerde opmerkingen richten zich vooral op twee punten:

1. De tijdelijke verwarring tussen personages, doordat bepaalde gezichten qua stijl dicht bij elkaar liggen, wat in actiescènes soms lastig kan zijn.

2. De uitgesproken donkerte van de reeks, die lezers die op zoek zijn naar een klassieker of “lichter” avonturenverhaal kan afschrikken: miserie, geweld en fataliteit zijn nadrukkelijk aanwezig.

Conclusie: waarom vinden wij BlackJack de moeite om te lezen?

• ondergedompeld worden in een dense, goed gedocumenteerde historische misdaadstrip,

• een groep kinderen volgen die meegesleurd worden in de orkaan van een bendeoorlog,

• genieten van een zeer filmisch tekenwerk en zorgvuldig opgebouwde sfeer,

• een sleutelwerk in de carrière van Steve Cuzor ontdekke, vooral als je grote fan bent van de man zijn werk.

Voor lezers die houden van maffiaverhalen, stedelijke fresco’s in de stijl van Once Upon a Time in America, en strips waarin het tekenwerk even belangrijk is als het scenario, is BlackJack een reeks die absoluut het (her)ontdekken waard is.

Dat geldt des te meer voor wie na Een ster van zwart katoen, O’Boys of De strijd van Henry Fleming benieuwd is naar de vroege, maar al bijzonder rijpe benadering van Steve Cuzor in een rauw en meeslepend New York anno 1929.