Hij is niet de scenarist die je het vaakst op televisie of op de grote festivals tegenkomt. Toch hoort Philippe Richelle bij de onmisbare namen van de Franco-Belgische strip. Samen met tekenaar Jean-Michel Beuriot maakte de Luikenaar Oorlog en Liefde (Amours fragiles), een saga die bijna dertig jaar liep en intussen tot de grote klassiekers van de negende kunst behoort. Nu zijn de twee oude vrienden terug met een nieuwe reeks: Een flik onder de bezetting. Deel 1, Winst gegarandeerd, verschijnt op 22 oktober in het Nederlands bij Uitgeverij Lauwert.

In een uitgebreid interview met Philippe Peter vertelt Richelle over zijn nieuwe hoofdpersonage, over de rol van de Franse politie tijdens de oorlog en over zijn blik als Belg op een gevoelig stuk Franse geschiedenis.

Het verhaal

Parijs, begin jaren veertig. Inspecteur Marsac en zijn collega's onderzoeken een brutale dubbele moord op een ouder echtpaar. De sporen leiden al snel naar Lucien Grenier, een beruchte crimineel die Marsac vóór de oorlog achter de tralies kreeg. Tot zijn verbazing loopt Grenier inmiddels vrij rond, onder bescherming van de Duitse bezetter. Wat begint als een gewone moordzaak, wordt een confrontatie met een onderwereld die door de bezetting onaantastbaar lijkt geworden.

Marsac: geen held, geen schurk

Richelle verkende de bezetting al eerder, onder meer in Les Mystères de la troisième République en Opération Vent printanier. Daar keek hij telkens door de ogen van opposanten of verzetsstrijders. Met inspecteur Marsac kiest hij een veel troebeler perspectief.

Marsac is complex, dubbelzinnig en gesloten. Hij heeft een sterk ego, een flinke dosis trots en een smaak voor luxe die zijn ambtenarenloon niet kan betalen. Hij laat weinig van zichzelf zien en handelt, zeker in het tweede deel, eerder impulsief dan berekend. Waarom hij zo is, daar laat Richelle de lezer zelf achter komen.

"Voor een scenarist is Een flik onder de bezetting echt een feestmaal."

Een politie in dienst van Vichy

Om Marsac te begrijpen, schetst Richelle de context. In de zomer van 1941 richt minister van Binnenlandse Zaken Pierre Pucheu de Brigades spéciales op: een politie voor "Joodse kwesties", een anticommunistische politie en een politie tegen geheime genootschappen, vooral de vrijmetselarij. Na april 1942 maakt secretaris-generaal René Bousquet van die jacht een taak voor de reguliere politie.

Richelle benadrukt dat het daarbij vooral om wetten en decreten van het Vichyregime zelf ging, niet om teksten die de Duitsers oplegden. Het eerste Jodenstatuut dateert van begin oktober 1940, amper drie maanden na de wapenstilstand.

"Je moet toegeven dat de Franse politie bijzonder onderdanig is geweest, op enkele uitzonderingen na."

Hij illustreert het met de leiding van de Brigades régionales mobiles, de beroemde Brigades du Tigre. Commissaris Mondanel, die in 1937 de Cagoule oprolde en in 1941 de moordenaars van ex-minister Marx Dormoy liet arresteren, werd in april 1942 aan de kant geschoven en later naar Buchenwald en Dachau gedeporteerd. Zijn opvolger Belin hield zich op de vlakte, en na hem kwam Jean Buffet: volledig in dienst van Duitsland, en bij de Bevrijding gefusilleerd.

Gangsters uit de cel

Terwijl de politie gezuiverd wordt van kritische elementen, lopen de gevangenissen leeg. De Gestapo heeft Franse handlangers nodig die het vuile werk willen opknappen, en wie beter dan criminelen met bloed aan hun handen en hun eigen mannetjes? Ook Lucien Grenier dankt zijn vrijheid aan die logica. Grenier is fictief, maar beruchte figuren als Henri Lafont en Abel Danos bestonden wel degelijk.

Zaken doen met de bezetter

Marsac jaagt niet op Joden, communisten of vrijmetselaars. Hij doet zaken. Het begint met kleine voordeeltjes, zoals een extraatje bij de slager, en leidt naar de Duitse bureaux d'achats, de aankoopkantoren. Omdat Vichy maximumprijzen oplegde, hielden producenten een deel van hun voorraad achter. Wat niet op de zwarte markt belandde, ging naar die kantoren, die alles kochten tegen woekerprijzen, betaald met het geld dat Frankrijk dagelijks als bezettingskosten moest ophoesten.

"Het is een maffia, niet meer en niet minder."

De blik van een Belg

Is het voor een Belg makkelijker om over de Franse collaboratie te schrijven? Richelle denkt van wel. Zijn buitenstaanderspositie geeft hem afstand, en daardoor een objectievere blik. Hij merkt ook op dat er weinig strips zijn die de collaboratie frontaal aanpakken; de meeste auteurs kiezen voor het verzet. Een uitzondering die hij noemt: Il était une fois en France van Fabien Nury en Sylvain Vallée.

Typisch voor Richelle is de zorg voor nevenpersonages en nevenintriges. Hij werkt intuïtief, zonder schrijfhandboeken, met veel ellipsen en wissels tussen personages. Als grote referentie noemt hij niet een strip, maar de tv-reeks Breaking Bad.

Terug naar Glénat, met nieuwe kleuren

Na dertig jaar Casterman verschijnt de Franse editie bij Glénat, een terugkeer naar de bron: daar maakte het duo begin jaren negentig zijn allereerste reeks, Rebelle. Aan de werkwijze van Oorlog en Liefde veranderde weinig, behalve de inkleuring. Met een nieuwe colorist zochten de auteurs een andere sfeer: intensere kleuren, minder pastel. Het tweede deel is intussen goed opgeschoten; Beuriot zit er volop mee bezig.

Signeersessie met Jean-Michel Beuriot

Wil je deel 1 laten signeren? Op zaterdag 24 oktober zit Jean-Michel Beuriot van 13.30 tot 17.30 uur bij Stripweb, Engelse Wandeling 2 in Kortrijk. Inschrijven kan via cedric@bdweb.be.

Bestel nu

Een flik onder de bezetting 1 – Winst gegarandeerd (Lauwert, hardcover, 56 pagina's, 235 x 310 mm) verschijnt op 22 oktober en kost € 23,95. Reserveer je exemplaar nu al.

• Een flik onder de bezetting 1 – Winst gegarandeerd
• De reeks Een flik onder de bezetting
• Alle strips van Philippe Richelle
• Alle strips van Jean-Michel Beuriot
• Alle strips van Uitgeverij Lauwert

Bron: interview met Philippe Richelle door Philippe Peter in DBDmag.