Fonds Enki Bilal opent in Parijs: kunstplek én daad van verzet

In het hart van de Parijse wijk Le Marais opent het Fonds Enki Bilal de deuren. De openingstentoonstelling «Le Fond de la forme» loopt van 11 juni tot 1 november 2026 — en wij van Stripweb koesteren een bijzondere band met deze grootmeester.

Aan de rue Charlot 22-24, in het 3e arrondissement van Parijs, kondigde een affiche het al een tijdje aan: hier opent het Fonds Enki Bilal. Gisteren vond de persvernissage plaats; vanaf donderdag 11 juni 2026 is de plek toegankelijk voor het brede publiek. Het is een ruimte op maat van een van de grootste Europese stripauteurs van zijn generatie — op het kruispunt van de negende kunst, film, schilderkunst, sciencefiction, politiek geheugen en hedendaagse kunst.

Geen museum, maar een levende plek

Opvallend: Bilal koos bewust níét voor het woord «museum» of «stichting». In het woord fonds zit voor hem net iets open en positief. «Een fondation wilde ik niet, want dat impliceert juridisch gedoe en lijkt niet op mij. En een museum? Uitgesloten — dan krijg je net die bevroren kant», legt hij uit in het Franse vakblad Casemate. Het idee kwam van galerist Jean-Baptiste Barbier, die nu het Fonds voorzit; de dagelijkse leiding ligt bij directrice Clémentine Hustin.

De plek vond onderdak in de vroegere galerie Denise René, een historisch adres voor abstracte en kinetische kunst in Parijs. Op zo'n 260 m² is er geen vaste, bevroren collectie. Het Fonds wil een levende ruimte zijn voor tentoonstellingen, ontmoetingen, projecties, signeersessies, performances en debatten — niet alleen rond Bilals eigen werk, maar uitdrukkelijk ook rond dat van andere kunstenaars uit alle disciplines: schilderkunst, beeldhouwkunst, muziek, fotografie en uiteraard strip. Een librairie-boutique vervolledigt het parcours.

Dat het hem niet om eigen glorie te doen is, benadrukt Bilal graag. «Wie mij kent, weet dat ik niet werk voor mijn eigen roem of om standbeelden voor mezelf op te richten», klinkt het.

De openingstentoonstelling: «Le Fond de la forme»

De inaugurele expo draagt de veelzeggende titel «Le Fond de la forme» — een woordspeling op fond (inhoud, diepgang) en forme (vorm). Verwacht een onderdompeling in Bilals universum via originele stripplaten, tekeningen, schilderijen, sculpturen, filmbeelden en archiefmateriaal.

Voor de affiche maakte Bilal naar eigen zeggen een stuk «zelfkaricatuur»: een menselijk bestiarium van zijn typische personages. De tijdloze vrouw symboliseert alle vrouwenfiguren uit zijn albums; op het hoofddeksel zit een verwijzing naar zijn «geopolitieke afkomst». Bilal koppelde de hamer los van de sikkel en liet die hamer naar beneden wijzen — als symbool voor wat hij «de mislukking van het communisme» noemt. En, onvermijdelijk, een vleugje blauw: zijn fetisjkleur, deze keer met mate gedoseerd.

Bij de tentoonstelling verschijnt ook het gelijknamige boek «Le Fond de la forme» (Enki Bilal & Clémentine Hustin, Éditions Barbier, 240 pagina's, € 39,90), sinds 5 juni verkrijgbaar.

Wie is Enki Bilal?

Enki Bilal — geboren als Enes Bilal op 7 oktober 1951 in Belgrado, het toenmalige Joegoslavië — groeit op als zoon van een Bosnische kleermaker en een Tsjechische moeder. In 1961 trekt hij met zijn moeder en zus naar Parijs; in 1967 wordt de familie Frans staatsburger. Na de Beaux-Arts belandt hij begin jaren 1970 in de strip, onder meer via het legendarische magazine Pilote.

De ontmoeting met scenarist Pierre Christin is bepalend. Samen tekenen ze voor enkele mijlpalen van de politiek-fictie, waaronder «De falangisten van de zwarte orde» en «De jacht». In de jaren 1980 ontvouwt Bilal zijn eigen, onmiddellijk herkenbare universum met de Nikopol-trilogie (Kermis der onsterfelijken, Lady in Blue en Koude evenaar). In 1987 krijgt hij de Grote Prijs van het stripfestival van Angoulême.

Zijn werk reikt veel verder dan de strip alleen: hij werkt voor film, opera, dans, scenografie en schilderkunst, en regisseert zelf drie langspeelfilms — Bunker Palace Hôtel (1989), Tykho Moon (1997) en Immortel, ad vitam (2004). Daarna volgen het vierluik van het monster (geopend met De slaap van het monster in 1998), de klimaattrilogie Coup de sang (Animal'z, Julia & Roem en De kleur van de lucht) en, sinds 2017, de reeks BUG over de ineenstorting van onze digitale systemen. Bilals blauwgrijs, zijn bleke huiden, zijn verloren blikken en zijn gehavende steden vormen een meteen herkenbare geografie — sombere anticipatie waarin de toekomst nooit een louter futuristisch decor is, maar een echokamer van het heden.

Tip: alle strips van Enki Bilal vind je bij Stripweb.

«Een daad van verzet»

Het Fonds is voor Bilal méér dan een eerbetoon. «Dit Fonds is op zekere manier een daad van verzet», zegt hij tegen Casemate. «Een plek waar mensen samenkomen, waar evenementen, debatten en projecties worden georganiseerd.» Daarvoor is er zelfs een aparte ruimte in de kelder voorzien. In een tijd waarin volgens hem de vrijheid van meningsuiting onder druk staat, ziet hij die culturele ontmoetingsplek als noodzaak.

Bilal maakt zich al langer zorgen over de stripsector. «Er zit geen creatie, geen durf meer in de globale stripproductie», stelt hij scherp. Talent genoeg, vindt hij, maar dat talent trekt vandaag naar de gamewereld of de cinema.

Ook de razendsnelle opmars van artificiële intelligentie laat hem niet onberoerd. «Artificiële intelligentie intrigeert me, fascineert me én bezorgt me de stuipen — net omdat ze zo snel is gekomen», bekent hij. Hij verwerkt die fascinatie meteen in zijn werk: in het volgende — en laatste — deel van BUG, aangekondigd voor september 2027, is het de Bug zélf die het slothoofdstuk schrijft. «Hij ondervraagt ons en velt een oordeel over ons», aldus Bilal.

Stripweb en Enki Bilal

Bij Stripweb hebben we een bijzondere band met Enki Bilal. Eind 2025 mochten we de meester persoonlijk verwelkomen voor een prachtige tentoonstelling van zijn werk in Galerie Art and Design Productions in Kortrijk (15 november – 28 december 2025), die we samen met galeriehouder Hans Soenen op poten zetten. Dat hij nu een eigen, levende kunstplek opent in Parijs, maakt ons dan ook oprecht blij.

Praktisch

Fonds Enki Bilal
22-24 rue Charlot, 75003 Parijs (Le Marais)

• Publieke opening: donderdag 11 juni 2026
• Openingstentoonstelling «Le Fond de la forme»: 11 juni – 1 november 2026
• Openingsuren: woensdag t.e.m. zondag, 11.00 – 19.00 uur (gesloten op maandag en dinsdag)
• Tarieven: € 10 (volwassenen) / € 5 (jongeren onder 18 jaar)
• Website: fonds-enki-bilal.com

Het boek: «Le Fond de la forme» — Enki Bilal & Clémentine Hustin, Éditions Barbier, 240 pagina's, € 39,90.

Ook recent verschenen isdeze uitgaven van les Cahiers de la bD die bij ons te bestellen is.

Ben je deze zomer in Parijs? Dan is een bezoek aan het Fonds Enki Bilal een aanrader voor elke stripliefhebber.