Jirô Taniguchi in La Hulpe: Stripweb op de persvoorstelling van Portrait lointain

Sommige uitnodigingen sla je niet af. Toen de Fondation Folon ons vroeg voor de persvoorstelling van Jirô Taniguchi. Portrait lointain, de eerste grote Taniguchi-tentoonstelling in Europa in meer dan tien jaar, stond het team van Stripweb er op een vrijdagochtend vroeg al. En we kregen er gratis een cadeau bij: een prachtige zonsopgang boven het domein in La Hulpe waar de Fondation gevestigd is.

Een wandeling die op zich al de moeite is

Wie de Fondation Folon nog niet kent: ze ligt midden in een uitgestrekt, groen domein met oude bomen, vijvers en lange dreven. Op een frisse herfstochtend, met het eerste licht dat door de mist breekt, is dat een ervaring op zich. Eerlijk gezegd: alleen al die wandeling is een reden om er langs te gaan. En het past perfect bij de tentoonstelling, want weinig tekenaars hebben de stilte van een landschap zo mooi op papier gezet als Taniguchi.

Een zolder vol liefde voor het vak

De organisatoren namen ons mee naar boven, naar de zolder waar de expo is opgebouwd. Je voelt het meteen bij het binnenkomen: hier is met liefde, passie en enorm veel respect gewerkt. Bijna vier jaar heeft de voorbereiding geduurd, in nauwe samenwerking met Furari Co. in Tokio (de rechthebbenden van Taniguchi), uitgeverij Casterman, het Bureau des Copyrights Français in Tokio en Wallonie-Bruxelles International.

Het resultaat mag gezien worden. Meer dan 80 originele platen hebben voor het eerst Japan verlaten en hangen nu in België, aangevuld met facsimile's tot een parcours van meer dan 150 platen. Je kan je voorstellen dat het transport en de opbouw van zulke kwetsbare, unieke stukken gepaard ging met de nodige stress. Daar merk je als bezoeker gelukkig niets van: alles ademt rust.

Wie was Jirô Taniguchi?

Jirô Taniguchi (1947-2017) werd geboren in Tottori, als zoon van een kleermaker. Op zijn achttiende trok hij naar Kyoto en daarna naar Tokio, waar hij begon als assistent bij mangaka Kyûta Ishikawa en later bij Kazuo Kamimura. Het klassieke parcours: decors uitwerken, inkten, en dat aan een moordend tempo.

Via samenwerkingen met scenaristen als Natsuo Sekikawa en Caribu Marley vond hij zijn eigen stem. Au temps de Botchan was zijn eerste grote werk, maar het was L'Homme qui marche ( De Wandelaar ) dat vanaf 1995 de Franstalige lezers veroverde. Daarna volgden onder meer Quartier lointain (in 2003 de eerste manga die in Angoulême bekroond werd), Le Sommet des Dieux naar Baku Yumemakura, Icare op scenario van Mœbius, De TEdere Jaren en Een Stralende Hemel. Zijn laatste werken, La forêt millénaire en Invitations, bleven onvoltooid.

Een mangaka met een Europese blik

Voor ons als stripwinkel is dit misschien het boeiendste deel van het verhaal. Halverwege de jaren zeventig ontdekte Taniguchi de Europese strip, en dat veranderde zijn kijk op tekenen grondig. Hij was gefascineerd door Mœbius, Bilal, Schuiten, Giardino en Crepax, en door het tijdschrift Métal hurlant. Van hen nam hij de precisie en de aandacht voor decors over.

Bij Taniguchi is een straat, een interieur of een berglandschap nooit zomaar achtergrond: het draagt sfeer, herinnering en betekenis. Daardoor lees je zijn boeken trager dan de meeste manga, en dat is net de bedoeling. Hij werd zo een echte bruggenbouwer tussen Japan en Europa, en hielp het Europese publiek een heel ander beeld van manga te ontdekken.

Wat je te zien krijgt

De expo is opgebouwd rond een reeks thema's die samen een helder portret van de kunstenaar schetsen.

De kracht van zwart-wit. Op uitzonderingen als De Wachters van het Louvre en La forêt millénaire na, werkte Taniguchi in zwart-wit. Vanaf de jaren tachtig ruilde hij harde contrasten in voor een rijk palet aan grijstinten via rasters: mist, regen, sneeuw, winterlicht, schemering. Op het einde van zijn leven experimenteerde hij met "bleke inkt", die zijn tekeningen iets spookachtigs geeft. Juist op de originelen zie je hoe fijn dat werk is.

Vrijheid in de kaders. Brede landschappen, close-ups van een gebaar, vogel- en kikvorsperspectieven, kaders die uitrekken, openbreken of over de rand lopen. Of zoals Taniguchi het zelf zei: "Ik denk dat ik in termen van manga denk."

Het hart laten kloppen. Emoties staan centraal, maar ze worden zelden uitgeschreeuwd. Een afgewende blik, een rug, een stilte volstaat. Familiebanden vormen de kern van zijn werk, en zelfs uitzonderlijke figuren worden bij hem heel menselijk.

En wat als op een dag...? In verhalen als Quartier lointain sluipt het fantastische het alledaagse binnen: een reis in de tijd, een onmogelijke ontmoeting. Nooit als spektakel, altijd als manier om dieper te kijken naar tijd, spijt en herinnering.

Zintuigen en natuur. Denk aan de smaken en geuren in Le gourmet solitaire en De Tedere Jaren, of de bergen en bossen die bij hem deel worden van de innerlijke wereld van de personages. Wandelen, observeren, stil zijn: bij Taniguchi is dat een manier om echt aanwezig te zijn.

Twee weetjes die we onthouden

De expo zit vol mooie achtergrondinformatie. Twee dingen bleven ons bij.

Het eerste: de leesrichting is een echte puzzel. Wie een manga gewoon spiegelt voor de westerse leesrichting, krijgt rare dingen, zoals personages die plots linkshandig worden. Voor de eerste Franse editie van Quartier lointain hertekende Frédéric Boilet daarom elk beeld. Casterman gaf Taniguchi eerst in westerse leesrichting uit om volwassen lezers niet af te schrikken; vandaag behouden de meeste uitgevers de Japanse richting.

Het tweede: de rol van de tantôsha, de Japanse redacteur die tegelijk uitgever, producent, manager en coördinator is. Een heel andere aanpak dan wij in Europa kennen. En wist je dat Taniguchi "maar" een veertigtal pagina's per maand tekende, terwijl sommige collega's er tot 200 haalden? Dat zegt veel over de zorg die in elke pagina zit.

Ook als je geen manga leest

Dit is misschien wel de belangrijkste boodschap: je hoeft geen mangafan te zijn om hiervan te genieten. Integendeel. Wie houdt van de klare, rustige verteltrant van de Frans-Belgische strip, voelt zich bij Taniguchi meteen thuis. Het is een bijzonder aangename, warme expo, die je met een glimlach en een beetje stilte in je hoofd weer buiten laat wandelen. Of zoals Taniguchi zelf zei: Ik teken manga's voor de niet manga lezers.

Praktisch

Jirô Taniguchi. Portrait lointain loopt van 17 oktober 2026 tot 14 februari 2027 in de Fondation Folon in La Hulpe. De tentoonstelling maakt deel uit van de viering van 160 jaar vriendschap tussen België en Japan. Openingsuren en tickets vind je op fondationfolon.be.

Extra tip: Cinema Galeries in Brussel vertoont tijdens de hele expo de animatiefilm Le Sommet des Dieux (Patrick Imbert, César voor beste animatiefilm 2022). Op zaterdag 12 december is de regisseur zelf aanwezig. Reserveren via galeries.be.

Taniguchi lezen?

Zin gekregen om (opnieuw) in zijn werk te duiken? In onze webshop vind je een ruim aanbod van Jirô Taniguchi, van zijn bekendste klassiekers tot minder bekende parels.

Ontdek alle strips van Jirô Taniguchi op Stripweb

Of kom ze gewoon bekijken in onze winkel aan de Engelse Wandeling 2 in Kortrijk. Jammer genoeg zijn ze niet allemaal meer te verkrijgen in het Nederlands maar hebben we ze wel in het Frans.