Silent Jenny van Mathieu Bablet: een hoopvolle science-fiction in een wereld zonder bijen

Vijf jaar na het wereldwijde succes van Carbone & Silicium keert Mathieu Bablet terug met Silent Jenny, misschien wel zijn meest ambitieuze strip tot nu toe. Het lijvige sciencefictionalbum verschijnt nu in een Nederlandse hardcover bij Scratch en is meteen verkrijgbaar. Wij doken in de wereld van Jenny – en in de beweegredenen van haar maker.

Silent Jenny – nu bij Stripweb »

Waar gaat Silent Jenny over?

In een verre, vervuilde toekomst zijn de bestuivende insecten verdwenen. Na grote klimaatveranderingen is een deel van de mensheid opgesplitst in kleine, nomadische gemeenschappen die kale landschappen doorkruisen aan boord van monaden: gigantische, gemotoriseerde dorpsschepen. Jenny woont op zo'n monade, maar de verkenster brengt steeds meer tijd buiten door, op zoek naar de laatste sporen van bijen-DNA in de hoop de wereld te herstellen zoals die ooit was.

Het resultaat is een verhaal over overleven, dood en aanpassing in een toekomst die er niet rooskleurig uitziet – maar die Bablet bewust niet zonder hoop heeft willen tekenen.

Het complexste verhaal dat Bablet ooit schreef

Volgens Bablet was Silent Jenny het lastigste scenario dat hij ooit moest schrijven. Bijna een jaar lang tastte hij rond om de juiste vertelvorm te vinden. Het succes van Shangri-La had hem al verlamd toen hij aan Carbone & Silicium begon; na het nóg grotere succes van dat album voelde hij de druk om minstens even goed te zijn én zichzelf opnieuw uit te vinden.

De doorbraak kwam toen hij zijn aanpak omgooide. Zijn vorige albums waren expliciete “boodschapverhalen”, en hij begon zich af te vragen of verhalen die hun moraal uitspellen wel echt werken. Met Silent Jenny wilde hij iets positievers maken – niet zozeer in de thematiek, wel in de energie die het bij lezers losmaakt.

Een persoonlijkere, positievere science-fiction

Die positieve insteek heeft een persoonlijke oorsprong. In 2021 verloor Bablet zijn vader, wat zijn werk diepgaand beïnvloedde. De boodschap van het album zit volgens hem in de veerkracht waarmee Jenny gewoon blijft leven en vooruitgaat – precies de weerbaarheid die we volgens hem in moeilijke tijden nodig hebben om ons een toekomst te kunnen voorstellen.

Die “positieve” kijk op de dood is overigens een terugkerend thema bij Label 619, het Franse collectief waar Bablet deel van uitmaakt. Voor hem is het een manier om diepe angsten te bezweren en een momentopname te maken van het tijdsgewricht waarin we leven: een tijd vol angst en dood, van de oorlogen en humanitaire crises tot de klimaatvluchtelingen en de hittegolven. De behoefte om de dood te bezweren en om te zetten in positieve energie noemt hij vrij universeel.

Stervensbegeleiding, ouderdom en kapitalisme

Een van de aangrijpendste verhaallijnen draait rond het zelfgekozen levenseinde van een oude vrouw – rechtstreeks geïnspireerd door een persoonlijke ervaring met zijn grootmoeder. Het thema gezondheid in een postapocalyptische wereld interesseert Bablet sterk, zeker sinds de pandemie.

“De samenleving maakt onze laatste levensjaren niet makkelijker. Een levenseinde kan mooi zijn wanneer het zelfgekozen is.”
— Mathieu Bablet

Bablet trekt het bewust politiek: we weten niet meer goed wat we met onze ouderen aanmoeten, en onze laatste levensjaren zijn vaak zwaar. Een einde dat zelfgekozen is, kan volgens hem waardevol zijn. Maar wanneer het wordt opgelegd door een systeem dat geen andere uitweg biedt, ziet hij daarin het kapitalisme in zijn uiterste mutatie.

De verdwijning van de bijen als startpunt

Niet de dood, maar de bijen vormden het eigenlijke vertrekpunt van het project. De terugloop van bijenpopulaties is al jaren gedocumenteerd, merkt Bablet op: in delen van China worden peren- en appelbomen met de hand bestoven, in de Verenigde Staten zetten boeren drones in om gewassen te bestuiven. We zochten dus een technologische oplossing voor het verdwijnen van de bijen – en vergaten ondertussen te voorkomen dát ze zouden verdwijnen. Net dat cynisme, die paradox waarin we leven, wilde hij vangen.

“Laten we de wereld bedenken vóór de jonge generaties, en ervoor zorgen dat hun verlangens een echte impact hebben.”
— Mathieu Bablet

In het album wordt het optimisme dan ook gesymboliseerd door de jeugd. Bablet wil daarmee níet zeggen dat de jonge generatie maar een betere wereld moet bouwen op de as die we achterlaten. Zijn punt is omgekeerd: dat wij de wereld voor hén moeten bedenken en hun keuzes en verlangens een concrete impact moeten geven.

Een wereld met eigen regels – en eigenzinnige namen

Silent Jenny is een echte worldbuilding-strip. Bablets belangrijkste inspiratiebron was de game Death Stranding van Hideo Kojima, met zijn eigen logica en compleet nieuwe concepten. Voor het visuele postapocalyptische universum putte hij rijkelijk uit het werk van Hayao Miyazaki: de uitbundige metalen karkassen verwijzen naar Howl's Moving Castle, terwijl Nausicaä van de Vallei van de Wind hielp bij het uitdenken van deze bijna middeleeuwse toekomst.

De namen in het album zijn ontleend aan het eiland Réunion en sluiten telkens aan bij een functie. Zo eten de Mange-Cailloux (“steeneters”) letterlijk stenen om zich te verzwaren, zijn de Pénitents boetelingen, en verwijzen de monaden naar het filosofische begrip monade: een ondeelbare eenheid, een wereld op zichzelf met eigen regels.

Onder de oppervlakte schuilt een hele inframonde van Microïden – mensen die in geminiaturiseerde staat zijn achtergebleven en door “calcificatie” misvormd raken. Hun groteske, opulente onderwereld levert beklijvende beelden op. Voor die nachtmerrieachtige wezens liet Bablet zich onder meer inspireren door de manga Blame! en door het werk van kunstenaar Olivier de Sagazan. Geel werd een van de dominante kleuren van het album: een bewuste keuze om de toekomst níet grijs te maken, maar wél vervuild te laten aanvoelen.

Vijf jaar tekenwerk en een “boek-wereld”

Dat er vijf jaar tussen Carbone & Silicium en Silent Jenny zit, heeft alles te maken met de tijdrovende teken- en kleurtechniek. Bablet wilde technisch een niveau hoger gaan, mede gedreven door collega's bij Label 619 zoals Guillaume Singelin (Frontier) en Neyef (Hoka Hey). Zijn ambitie was een echt “boek-wereld”: een verhaal dat je apprecieert om zijn lengte, zijn beelden en zijn dubbele pagina's, met veel personages en interacties. Het kostte zoveel tijd dat hij halverwege bijna volledig digitaal ging werken, om niet tien jaar aan één strip vast te zitten.

De satire in het album – met onder meer een knipoog naar films als Okja en Mickey 17 van Bong Joon-ho – en invloeden uit de brutalistische architectuur en de webreeks The Backrooms van Kane Pixels maken het universum compleet.

En de toekomst?

Een van de drie projecten die Bablet in zijn hoofd heeft, zou opnieuw in deze “positieve SF”-aderen liggen. Makkelijk wordt dat niet, geeft hij toe: zichzelf omschrijft hij niet als een bijzonder positief mens. Hij leest graag utopieën, maar vindt dat die verhalen het thema van de strijd vaak ontwijken. Daarom wil hij mensen blijven tekenen die strijden voor een betere toekomst – iets wat hij in fictie erg belangrijk vindt om te tonen.

Praktische info

Silent Jenny is een aanrader voor wie hield van Carbone & Silicium en Shangri-La, en voor iedereen die houdt van ambitieuze, beeldsterke en maatschappelijk geëngageerde science-fiction.

Bestel Silent Jenny bij Stripweb

Interview oorspronkelijk afgenomen door Jérôme Lachasse (Casemate). Bewerking en vertaling voor Stripweb.be.