Sommige getuigenissen overstijgen het persoonlijke en worden onmisbaar om de geschiedenis te begrijpen én door te geven. De aankomende stripuitgave Wat ik zag in Auschwitz is zo’n werk: een uitzonderlijke bijdrage aan de kennis en herinnering van de Shoah.

De basis van dit album zijn de cahiers van Alter Fajnzylberg, die gevangen zat in Auschwitz-Birkenau van april 1942 tot januari 1945. Tijdens achttien maanden werd hij gedwongen deel uit te maken van een Sonderkommando: een groep gevangenen die onder dwang betrokken werd bij de werking van de vernietigingsmachine. Overlevenden uit deze eenheden zijn uiterst zeldzaam, omdat de nazi’s er alles aan deden om directe getuigen uit te schakelen.

Verstopt als een “brandend geheim”

Na de oorlog schreef Alter Fajnzylberg, in het Pools, meteen neer wat hij had gezien en meegemaakt. Dat deed hij na zijn aankomst in Frankrijk, tussen najaar 1945 en voorjaar 1946, in de dringende behoefte om te getuigen. Die teksten bleven echter jarenlang verborgen: ze werden weggeborgen in een schoendoos, alsof het om een brandend geheim ging.

Het album is gebaseerd op de dagboeken van Alter Fajnzylberg, een overlevende van Auschwitz-Birkenau die deel uitmaakte van het Sonderkommando. 

Pas decennia later haalde zijn enige zoon Roger deze geschriften uit het verleden. Hij liet ze transcriberen en vertalen, en zorgde samen met historicus Alban Perrin voor de noodzakelijke duiding en context.

Deze gevangenen werden door de nazi’s gedwongen om in de vernietigingsmachine van het kamp te werken: bij de gaskamers, de lichamen en de crematoria. Een haast ondraaglijke realiteit, die de auteurs niet sensationeel tonen, maar juist ingetogen en respectvol benaderen.

Naast Alters herinneringen krijgt ook zijn zoon Roger een belangrijke plaats in het verhaal. Jarenlang durfde hij de schoenendoos met de cahiers van zijn vader niet te openen, uit angst voor wat hij zou ontdekken. Daardoor wordt Wat ik zag in Auschwitz niet alleen een strip over de Holocaust, maar ook over trauma, schuldgevoel en de moeilijke overdracht van herinneringen tussen generaties.

Rafael Ortiz kiest voor een heldere, sobere tekenstijl die de gruwel niet uitvergroot, maar des te harder laat binnenkomen. De kracht van dit album ligt precies in die terughoudendheid. Dit is geen klassieke vertelling, maar een noodzakelijk werk van herinnering: pijnlijk, indrukwekkend en belangrijk

Een stripadaptatie door makers met expertise

Deze aangrijpende getuigenis van een Joodse gedeporteerde en overlevende van Auschwitz wordt nu bewerkt tot een strip, als eerbetoon én als vorm van overdracht naar nieuwe lezers. Het scenario is van Jean-David Morvan (Madeleine, verzetsvrouw, Vaarwel Birkenau) en Victor Matet (Vaarwel Birkenau), twee scenaristen die bekendstaan om hun zorgvuldige en inhoudelijk sterke werk rond dit thema.

De tekeningen zijn van Rafael Ortiz (Ik zal spuwen op jullie graf). De historische context wordt mee bewaakt door Alban Perrin, wat dit album extra gewicht en betrouwbaarheid geeft.

Waarom we bij Stripweb dit album aanbevelen.

Dit is geen “verhaal” in de klassieke zin, maar een getuigenis die in beeld en tekst wordt doorgegeven. Net daardoor kan een strip een publiek bereiken dat niet vanzelf naar historische werken grijpt, en gesprekken openen — thuis, op school, in bibliotheken en boekhandels.

Wat ik zag in Auschwitz herinnert ons eraan dat de herinnering nooit vanzelfsprekend is: ze vraagt inspanning, zorg en doorvertelling. Soms begint dat met woorden die ooit in een schoendoos verborgen lagen, en eindigt het in een boek dat niemand onberoerd laat.

Verschijnt op 21.05.2026 bij Standaard Uitgeverij.