René Goscinny is een van de belangrijkste stripscenaristen aller tijden. Je hoeft eigenlijk maar twee namen te laten vallen — Asterix en Lucky Luke — en die uitspraak staat als een huis. Daar komen dan nog publiekslievelingen als Iznogoedh en De Kleine Nicolaas bij, vooral in Frankrijk goed voor blijvende bestsellers. Meer dan veertig jaar na zijn dood blijft de man een onuitputtelijke bron van inspiratie voor wie strips maakt én leest.

Tussen 1960 en zijn overlijden in 1977 werd Goscinny welgeteld 231 keer geïnterviewd door Franstalige media. Uitgeverij Hachette — vandaag de thuishaven van Asterix — bundelt al die gesprekken in september in één lijvig boek: Goscinny – Paroles d'un Gaulois venu d'ailleurs. Het Franstalige werk telt 408 pagina's en kost 39 euro.

De memoires die hij nooit schreef

Hachette omschrijft de bundel als de memoires die Goscinny nooit zelf op papier kon zetten. Via de geschreven pers, de radio en de televisie vertelt hij over zijn jeugd tussen Parijs en Argentinië, zijn beginjaren in New York en het ontstaan van Asterix, Lucky Luke, Iznogoedh en De Kleine Nicolaas. Ook zijn samenwerkingen met Albert Uderzo, Morris, Jean-Jacques Sempé, Jean Tabary, Cabu en Marcel Gotlib komen aan bod, net als het avontuur van weekblad Pilote en de tekenfilmstudio Idéfix.

Wat het boek bijzonder maakt, is de breedte van de bronnen: van bescheiden fanzines tot dagblad Le Monde, en van Bernard Pivot tot Michel Drucker. Dat radio- en tv-materiaal is er mede dankzij een samenwerking met het Franse audiovisuele instituut INA en met IMAV Éditions, dat het werk van Goscinny beheert. Volgens de uitgever vormen deze 231 gesprekken samen een onmisbare bijdrage aan de geschiedenis van het stripverhaal — van een man die mee de fundamenten legde van wat we vandaag de negende kunst noemen.

Hoe een hedendaagse maker naar Goscinny kijkt

Maar hoe kijken de stripmakers van vandaag eigenlijk naar dat oeuvre? Elric Dufau, de huidige tekenaar van de Iznogoedh-avonturen en medewerker aan het boek René Goscinny – Scénariste, quel métier!, heeft daar uitgesproken ideeën over.

Neem het cliché van de "Amerikaanse droom", dat vaak aan Goscinny wordt opgehangen vanwege zijn jaren in New York en zijn werk aan Lucky Luke. Dufau gelooft er niet in. "Volgens mij betekent de Amerikaanse droom dat je vanuit het niets de maatschappelijke ladder beklimt. Dat heb ik bij Goscinny nooit gevoeld", zegt hij. "Hij gebruikte de clichés over Amerika eerder voor zijn verhalen dan de Amerikaanse droom voor zijn carrière. Hij zocht eerder de Frans-Belgische droom!"

Wat Goscinny aan een reeks als Lucky Luke toevoegde, is voor Dufau glashelder. "Zonder twijfel de humor. En ook een hele galerij personages. Lucky Luke is een eenzaat, maar door Rataplan en de neven Dalton te bedenken geeft hij hem een soort familie." Personages, kortom, waar de lezer telkens opnieuw naar uitkijkt.

En dan is er De Kleine Nicolaas, in Dufaus ogen een buitenbeentje. Het is de enige reeks van Goscinny die over de kindertijd gaat, verteld vanuit de naïeve blik van een kind. Net dat boek hielp het medium aan aanzien: "Lange tijd leed het stripverhaal onder het cliché dat het bedoeld was voor mensen die te dom waren om echte boeken te lezen. In die zin oogde De Kleine Nicolaas respectabeler. Samen met het succes van Asterix is dat misschien wat het stripverhaal in alle lagen van de samenleving aanvaardbaar heeft gemaakt."

Het blijvende succes van Asterix blijft voor Dufau iets ongrijpbaars. Een universum en personages bouwen is niet zo moeilijk, zegt hij, maar de charme die het geheel zijn pit geeft, valt niet te fabriceren. "Daar gebeurde iets magisch. Dat kun je niet sturen."

Dat de geest van Goscinny springlevend is, daar twijfelt hij niet aan. Hij ziet een lijn van auteurs die zijn soort humor willen doorgeven — Jul bij Lucky Luke, Olivier Andrieu bij Iznogoedh, en zelfs ver buiten de strip, met iemand als Alain Chabat. "Gezien het succes van de nieuwe Asterix- en Lucky Luke-albums is de geest van René Goscinny nog altijd gevraagd bij het publiek."

Vanaf september

En dat is precies wat Paroles d'un Gaulois venu d'ailleurs zo waardevol maakt: voor één keer kun je die geest rechtstreeks beluisteren, in de woorden van de man zelf. Het boek verschijnt in september.

Bestel Goscinny – Paroles d'un Gaulois venu d'ailleurs in onze webshop